Jak orki i humbaki z Altafjordu polują na śledzie

Największy delfin w fiordzie

Orka należy do rodziny delfinowatych i jest jej największym przedstawicielem, choć większość z nas zna ją najpierw jako „wieloryba zabójcę”. Czarne ciało z białą plamą za każdym okiem dobrze widać nawet w przyćmionym, niebieskim świetle arktycznego zimowego dnia.

Dorosłym samcom wyrasta wysoka, prosta płetwa grzbietowa, która może sięgać około 1,8 m. Samice i młodsze zwierzęta mają niższą płetwę, wygiętą do tyłu. Gdy przewodnik pokazuje samca, szukaj najpierw tego pionowego czarnego ostrza.

Orki żyją w zżytych grupach rodzinnych. Koło Alty zwykle widać kilka płetw różnej wysokości wynurzających się razem, a grupa porusza się jak jedno ciało, gdy płynie albo poluje.

Dlaczego śledź wciąga je do fiordu

Norweski śledź tarłowy wiosenny spędza ciemne miesiące stłoczony w ogromnych ławicach w osłoniętych północnych fiordach. Ostatnio duże ławice zimowały w Altafjordzie i okolicznych fiordach, a wieloryby wpłynęły tu za nimi.

Ryba nie ma stałego adresu. Wcześniejszymi zimami większość wielorybów przebywała dalej na zachód, koło Skjervøy i Kvænangen, a śledź może znów się przenieść. O geografii przeczytasz w tekście dlaczego wieloryby wpływają do Altafjordu. Poradnik miesiąc po miesiącu śledzi tę samą rybę przez cały sezon.

Karuzela, czyli metoda orek

W Norwegii stada orek zwykle polują na śledzie zespołowo. Stado krąży wokół ławicy, spędza ją w ciasną kulę tuż pod powierzchnią i utrzymuje ryby w kupie, pływając dookoła i pod spodem.

Potem orka uderza ogonem w brzeg kuli, ogłuszając sporo ryb, a stado zjada je jedną po drugiej. Naukowcy nazywają to żerowaniem karuzelowym, a z łodzi wygląda to jak płetwy krążące w kole z wybuchami białej wody pomiędzy nimi.

Duża część polowania dzieje się pod powierzchnią, poza zasięgiem wzroku. Na wielu rejsach orki po prostu płyną albo odpoczywają między posiłkami, a żaden rejs nie może obiecać ci wieloryba, nie mówiąc już o scenie żerowania.

Humbaki przy tych samych ławicach

Humbaki żywią się tym samym śledziem, ale zupełnie inną techniką. Humbak wznosi się przez ławicę z szeroko otwartym pyskiem, połyka ogromny haust wody i ryb, a potem wypycha wodę przez fiszbiny w górnej szczęce.

Mewy i inne ptaki morskie zbierają się wszędzie tam, gdzie śledź zostaje wypchnięty ku powierzchni. Hałaśliwa chmura ptaków nad jednym kawałkiem wody to często pierwsza wskazówka, w którą stronę skręca szyper, i może oznaczać, że pod spodem pracują orki albo humbaki, czasem jedne i drugie.

Od czasu do czasu do uczty dołącza płetwal zwyczajny. Jest długi i szybki, a nad smukłym szarym grzbietem pokazuje wysoki wydmuch. Recenzenci wspominają też o delfinach i fokach w wodzie, a przy brzegu o morświnach i bielikach.

Co widać i słychać z łodzi

Większość obserwacji zaczyna się od wydmuchu, obłoczku mgiełki, który wisi nad wodą przez sekundę lub dwie. Wydmuch humbaka jest wysoki i krzaczasty, a wydmuch orki niższy i trudniejszy do wypatrzenia, chyba że powietrze jest nieruchome i mroźne.

Po wydmuchu pojawiają się grzbiety i płetwy. Humbaki przed głębokim nurkowaniem często wyginają grzbiet i unoszą płetwę ogonową wysoko nad morze, co daje klasyczne zdjęcie. Orki wynurzają się szybszymi, mniejszymi łukami, czasem kilka naraz.

Przy odrobinie szczęścia zobaczysz uderzenie ogonem albo „spyhopping”, kiedy orka wystawia głowę pionowo z wody, żeby się rozejrzeć. W spokojny dzień, przy wyłączonym silniku, słychać wydmuchy nad wodą: głęboki szum, który niesie się zaskakująco daleko.

Jak blisko podpływają łodzie

Organizatorzy w okolicy Alty zachowują pełen szacunku dystans i pozwalają wielorybom decydować, jak blisko podpłyną. Oferta RIB-u Æventyr podaje, że przy wielorybach silniki są wyłączane, a jeden z recenzentów finnmark moods chwalił załogę za rozsądną odległość.

Nigdy nie obiecalibyśmy ci bliskiego spotkania. Czasem wieloryby wynurzają się daleko, innym razem ciekawski humbak przepływa tuż obok łodzi, a nikt na pokładzie nie ma wpływu na to, jak będzie.

To wyłącznie rejsy obserwacyjne. Żaden z rejsów na tej stronie nie oferuje pływania z wielorybami, a ty przez cały czas zostajesz na pokładzie.

Jaką łódź wybrać, by obserwować zachowania

Jeśli zależy ci na polowaniu, liczy się wysokość oczu. Na niskim RIB-ie od ~253 € siedzisz tuż przy wodzie i widzisz plusk na jego własnej wysokości, ale płacisz za to tylko około godziną na morzu i mnóstwem lodowatych bryzgów.

Ogrzewana łódź na rejsie po fiordzie finnmark moods od ~239 € daje ci więcej godzin na wodzie i ciepłą kabinę, do której wracasz między obserwacjami. Dłużej na wodzie to więcej szans, by trafić na scenę żerowania, kiedy się zdarzy.

Nasze porównanie rodzajów łodzi rozkłada te kompromisy na części, a strona o rejsach bez wielorybów opisuje, co się dzieje, gdy fiord pozostaje cichy. Jeśli chcesz też spędzić wieczór pod niebem, zajrzyj do tekstu o wielorybach i zorzy polarnej w jednym wyjeździe.